Voorwoord

Levensverhalen bevatten vreugdevolle, pijnlijke, traumatische en uitdagende ervaringen. Verhalen spreken ons aan wanneer ze meer bevatten dan feiten en data, wanneer ze essenties bloot leggen achter gebeurtenissen en ons nieuwe inzichten aanreiken.

Als dichter en schrijver heb ik diverse levensverhalen in de wereld gezet. Te beginnen met het autobiografische verhaal ‘Waar een wil is, is een omweg’. Voor meer informatie klik door naar boeken.

Onder de naam ZinenZen verzorg ik individuele coaching. Mensen kloppen aan als ze hun eigen levenssituatie willen onderzoeken. Aanleidingen kunnen zijn het vastlopen in het werk of in een relatie, of twijfels over het aangaan van nieuwe, spannende uitdagingen. Aanleidingen kunnen kleine of ernstige conflicten zijn. Soms gaat het om heftige gebeurtenissen zoals de confrontatie met een ernstige ziekte of de confrontatie met de eindigheid. En soms ‘gewoon’ een vaag gevoel van onvrede met wat is en onvrede over jezelf.

Voor meer informatie over ZinenZen coaching klik door naar levenscoaching.

Tot slot van dit intro, wil je op de hoogte blijven van mijn columns, lezingen en (nieuw te verschijnen) publicaties? Abonneer je dan op de (gratis) nieuwsbrief.

Wouter ter Braake

Filosofie

Veel oude kaders zijn verdwenen. We staan voor onbegrensde mogelijkheden en een grote vrijheid. Maar vrijheid is niet enkel ‘vrij zijn van iets’, het is ‘vrij zijn tot iets’. Maar tot wat? We kunnen kiezen uit een kakofonie van mogelijkheden die via internet, TV en anderszins tot ons komen. Veel van die mogelijkheden verkondigen het heil van bezit, genot en plezier. Maar als het genot en de roes naar de achtergrond verdwijnen, zijn er vaak vragen. Lastige vragen. Vragen naar betekenis. Vragen naar de zin. Zij komen op in stilte, als het ritselen van bladeren beroerd door een zachte bries.

Levensvragen zijn inherent aan mens. Zij zijn de metgezellen van de wil tot betekenis. De mens wil in zijn leven betekenis vinden en deze vervullen. Hoe ingewikkelder ons leven is, hoe belangrijker het is om aandacht te schenken aan wat het voor jou allemaal te betekenen heeft. Zin - en betekenisgeving is een persoonlijke taak en voor ieder mens een volstrekt unieke, individuele uitdaging.

Levenscoaching

Aanleidingen voor coaching zijn bijna altijd praktisch van aard. Het kan gaan om knelpunten of conflicten op het werk, of om steeds terugkerende problematiek in relaties. Knelpunten en problematiek in het dagelijkse leven laten fysiek hun stem horen: in rusteloosheid, vermoeidheid, burn-out verschijnselen. Men kan worden geplaagd door faalangsten, controledrift, gevoelens afgewezen te worden, of een gevoel van zinloosheid over de dingen waar men bezig is.

ZinenZen staat met de coachee stil bij praktische levensopgaven en gaat in op vragen als ‘wie ben ik geworden, wat verberg ik voor mezelf en wie ben ik ten diepste?’ 

Coaching van ZinenZen helpt bij het loslaten van belemmerende overtuigingen en negatieve zelfbeelden en activeert een inspirerende kijk op de toekomst. De coachee wordt voor vragen gesteld als: ‘wat is mijn kracht? Wat zijn mijn talenten? Wat wil ik bijdragen? Wat zijn mijn waarden? Welke zin kan en wil ik aan mijn leven geven? Wat moet ik daarvoor loslaten?’ Een dergelijke fundamentele heroriëntatie helpt om het ronddraaien in pijnlijke kringetjes te doorbreken en er bevredigend en vervullend denken en doen voor in de plaats te stellen.

Boeken

van Wouter ter Braake

Image for

Waar een wil is, is een omweg

Beleef het roerige leven van een jonge stakingsleider. Dit boek is een aangrijpend verhaal over overleving, zelfacceptatie en ontwaken. Het biedt een unieke kijk op de kracht van vergeving en persoonlijke groei.

Prijs: € 19,95
Te bestellen via: boekenbestellen.nl
Of een gesigneerd exemplaar via: wouter@zinenzen.nl

Image for

Dichter bij de Ziel

Laat je ziel dansen met de poëzie en filosofie van Wouter ter Braake. Dit boek is een schat aan inzichten over de mysteries van het leven en de natuur. Het is een must-read voor iedereen die op zoek is naar diepgang en inspiratie.

Prijs: € 14,95
Te bestellen via elke boekwinkel in Nederland en Vlaanderen
Of een gesigneerd exemplaar via: wouter@zinenzen.nl

Image for

Zinvol ouder worden, zin in oud zijn

Een essay dat stilstaat bij ouder worden vanuit vragen als ‘wat zijn verbanden tussen mensbeelden en ideeën over ouder worden?’ In de vraag naar betekenisgeving komen een aantal draden samen: die van nadenken over ouderdom, nadenken over sterfelijkheid én tegelijkertijd nadenken over de zin van het leven zelf.

Prijs: € 3,85
Enkel te bestellen als E-pub via: uitgeverijvanwarven.nl

Image for

Annigje Opdevelde

Duik in het hartverwarmende verhaal van Annigje, een getraumatiseerde vrouw, en ontdek hoe het leven anders kan verlopen met de juiste begeleiding. Dit boek is een prachtige mix van feit en fictie, die je uitnodigt om na te denken over familierelaties en persoonlijke heling.

Prijs: € 19,95
Te bestellen via elke boekwinkel in Nederland en Vlaanderen
Of een gesigneerd exemplaar via: wouter@zinenzen.nl

Image for

Arthur's Pelgrimage

Stap in de schoenen van Arthur, een man op een epische reis van zelfontdekking. Dit boek verkent diepe evensvragen en neemt je mee op een avontuur van ziel en geest. Neem deel aan Arthur's transformerende reis!

Prijs: € 19,95
Te bestellen via elke boekwinkel in Nederland en Vlaanderen
Of een gesigneerd exemplaar via: wouter@zinenzen.nl

Nieuws

Inspiratie opdoen? Met een zekere regelmaat verzorg ik op deze pagina columns en publicaties naar aanleiding van lezingen, evenals nieuws over te verschijnen publicaties.

In oktober verschijnt een nieuwe roman:

'HET BEGON OP PAASPOP...

zijn liefde en vriendschap sterker dan de dood?'

Lucas en Vincent, twee collegehengsten zoals ze zich zelf typeren, filosoferen regelmatig over levensvragen. ‘Wat is liefde? Wat is vrijheid? Hoe bepaal ik wat een juiste keuze is? Wat is juist? Is er wel een juiste keuze? Wie ben ik? Ben ik mijn rol? Ben ik wat ik heb? Ben ik wat ik denk?’ Op Paaspop leert het duo bij toeval Rachid en Karl kennen, twee streetwise jongens. Rachid komt uit een Marokkaans gezin en heeft een winkel. Karl heeft een problematische thuissituatie en werkt in de horeca. Ondanks de verschillen in achtergrond, karakter en temperament ontstaat er een band tussen de vier jongens. Dat gaat niet zonder slag of stoot.

Het verhaal voert ons langs gesprekken over de dynamiek in (multi culturele) vriendengroepen, langs de levensthema’s waarmee jongemannen en jonge vrouwen hebben te maken en waarin situaties en relaties met ouders een belangrijke rol spelen. Er ontstaat een nieuwe dynamiek in de vriendengroep van vier wanneer Milou (en in haar kielzog een aantal vriendinnen) bij hen aanhaakt en met vrouwelijke energie de mannengroep verrijkt. Milou en haar hartsvriendin Henriette zijn zelfbewuste en initiatief nemende jonge vrouwen. Ze hebben een voorliefde voor maatschappijkritische ‘meidenrock’ en zetten stappen tegen de klimaatcrisis.  De vrouwen brengen emotionele diepgang in de relaties en reiken denkbeelden aan over romantische en altruïstische liefde.

Een verhaal over vriendschap, liefdes en levensvragen tegen de achtergrond van de huidige tijdgeest. Deze roman voert de lezer op een lichtvoetige en tegelijkertijd diepzinnige wijze mee in het volwassen worden in deze tijd. Een roman met herkenbare thema’s die jong volwassenen inzichten aanreikt en die oudere generaties een verrijkende kijk biedt op ‘de jeugd van tegenwoordig’.

Op 3 november 2024 wordt het boek gelanceerd tijdens een galapresentatie in 'Het Gemaal op Zuid' in Rotterdam. https://hetgemaalopzuid.nl/gemaal_op_zuid/

In het programma is er muziek van een titelsong die wordt gemaakt en zal Geert Kimpen (bestseller auteur en boegbeeld van de uitgeverij) het woord voeren. In het programma wordt ik geïnterviewd door twee van mijn lezers. Zij zullen vragen stellen over het boek zelf, wat het wil vertellen en wil laten zien, naast vragen over rolfiguren of episodes die ze hebben geraakt, vragen over mijn schrijverschap en vragen over het scheppingsproces van het boek.

Reserveren voor de galapresentatie is mogelijk door een bericht te sturen naar: wouter@zinenzen.nl

Contact

Als u meer wil weten over ZinenZen, neem dan contact op met Wouter ter Braake:

Telefoon: (06) 11332620

E-mail: wouter@zinenzen.nl

Profiel wouter

Er is een taal die ieder mens verstaat: de taal van de geestdrift, van de dingen die je met hart en ziel doet. Het versterken van die 'taalvaardigheid', daar gaat het mij om, het werken aan dingen waarin men gelooft, die bezieling geven. Elk mens heeft een authentieke wens tot zelfsturing en autonomie. Ieder kent de drang om zelf je leven te sturen, de wens om beter te worden in dat wat er toe doet, en het verlangen om bij te dragen aan iets dat groter is dan je zelf.

Deze wijsheid is geleefd en meegenomen uit een rijke levensgeschiedenis.

Vanaf april 2021 stapte ik in een actief schrijverschap met de publicatie van mijn eerste boek.

Uit de recensie van Vincent Duindam op De Bezieling:

Autobiografie

Met plezier, ontroering en herkenning heb ik de autobiografie van Wouter ter Braake gelezen: Waar een wil is, is een omweg.  Tijdens het lezen, realiseerde ik mij dat de route die ik hierboven beschrijf - naar de plaats waar de innerlijke boeddha in ons woont - feitelijk de weg is die Ter Braake de afgelopen 72 jaar heeft afgelegd. Zijn boek is het verslag daarvan. Zelfs de regels van Slauerhoff komen aan bod.

Ter Braake groeit op in een arbeidersgezin in Doesburg. Er is niet veel geld. Maar dat is niet het echte probleem. De ellende is dat zijn vader en moeder verdwaald zijn in hun leven. Er is grofheid, ruzie, geweld en alcoholmisbruik. Wouter is een gevoelig en intelligent kind. Hij richt zich op overleven door verzet, vlucht en afwijzing van de wereld waarin hij moet leven. De passages over zijn jeugd in Doesburg vind ik de beste van het boek. Juist doordat die jeugd en omgeving zo gedetailleerd verteld en uitvoerig beschreven worden, kun je je echt in hem inleven. De kleine jongen komt tot leven. Doesburg komt tot leven. Je krijgt een beeld van de decors, de kamers, de tafel die niet netjes is afgeruimd, de sporen van jam waar vliegen op afkomen; tuinen, de motor van zijn vader, straatjes, parken, de school, het kerkhof, het bos, de rivier (waar zijn moeder in wil springen), de brug. Ik kreeg zin om naar Doesburg te gaan, de straatnamen te checken, het Bingerdense bos te zoeken. Dat is bijzonder, want dat heb ik eigenlijk nooit, ook niet als ik lees over reizen naar Bali of Nieuw-Zeeland.

Schaamte

Wouter schaamt zich ook voor zijn achtergrond, zijn ouders, de armoede. Omdat hij goed kan leren, mag hij naar de HBS in Doetinchem. Alle kinderen krijgen een nieuwe fiets als beloning en om de route naar de HBS af te kunnen leggen, alleen Wouter niet, opnieuw voelt hij de schaamte. En boosheid, ook boosheid over zijn eigen schaamte.

Door de omstandigheden lukt het hem niet om de HBS af te maken. En hij stopt in het eindexamenjaar. Ook zijn jongensdroom om naar de toneelschool te gaan valt in duigen. In 1967 gaat Ter Braake dan “alleen de wereld in. Met lege handen". Hij gaat werken op de fotoredactie van Het Vrije Volk in Amsterdam. Daar raakt hij ervan overtuigd dat de VS geen rechtvaardige oorlog voert in Vietnam. En als hij tijdens een demonstratie ook nog eens rake klappen krijgt van de politie, kiest hij voor een ‘revolutionaire’ route en sluit zich aan bij een socialistisch anarchistische jongerenvereniging. In 1970 wordt hij dan, inmiddels in Rotterdam wonend, zelfs met zijn 21 jaar de jongste stakingsleider van Nederland ooit. Eind jaren zeventig maakt hij zich los uit de eenzijdige, beklemmende en eigenlijk sektarische omgeving van de KEN (Kommunistische Eenheidsbeweging Nederland). Net als zijn vader werkt hij inmiddels in de bouw. Dat werk combineert hij met cursussen 'dramatische expressie' en poëzie.

In 1980 start hij als bewonersbegeleider in de stadsvernieuwing in Rotterdam. En, minstens even belangrijk, met een opleiding tot regisseur/dramadocent. Ook is hij buitengewoon enthousiast over de antroposofische ‘basisleergang bedrijfsopleider’. In de jaren die volgen groeit Ter Braake in zijn professionele rol als begeleider van teams en organisaties.

In de eerste twee decennia van het nieuwe millennium ontdekt hij het boeddhisme. Hij gaat op reis naar Nepal en Tibet. En hij voelt zich in deze jaren “spiritueel thuiskomen”.

Na zijn pensioen is Ter Braake nog steeds actief. Wat hijzelf geleerd heeft, soms langs ‘the hard way’, wil hij graag doorgeven. Hij wil anderen helpen, situaties tot bloei brengen. Zo geeft hij adviezen op (vmbo-)scholen, doet werk in ‘probleemwijken’, etc. Hij stimuleert jonge mensen, zoals het meisje met haar Caraïbische moeder dat een veel te laag schooladvies kreeg.

Thuiskomen bij jezelf

In moeilijke omstandigheden kun je makkelijker veerkracht ontwikkelen, als aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.  Op de eerste plaats is het belangrijk dat er mensen zijn die jou echt zien en zich betrokken voelen bij jou: belangrijke helpers, mentoren. En die zijn er in elke fase van Ter Braakes leven: een buurvrouw, een docent op school en later ook weer: vrienden in de communistische beweging, opleiders en zijn vrouw. Op de tweede plaats is het zelf zorgen voor jongere kinderen, of zelfs een huisdier, een beschermende factor. Wouter probeert af en toe jongere broertjes en zusjes te behoeden voor de geweldsuitbarstingen van zijn ouders. In zijn jeugd heeft Ter Braake allerlei overlevingsstrategieën aangeleerd en in de loop van zijn leven moet hij leren om deze weer los te laten. Dat is een hele opgave. Hij gaat wel op zoek naar warmte, geborgenheid en een veilige plek. En vaak vindt hij ook ‘tijdelijk onderdak’. De mooiste passages hierover vond ik zijn vakantiewerk bij Circus Boltini:

“Het draait niet om mij, maar ik draai wel mee. Ik ervaar voor het eerst hoe mooi samenleven en samenwerken met anderen, ieder met unieke achtergronden en talenten, kan zijn.”

Aanvankelijk vindt hij ook bij zijn maten van de KEN ‘socialistische nestwarmte’. In zijn eerste huwelijk wordt duidelijk dat je geen goede relatie kunt hebben als je je kwetsbaarheid niet kunt laten zien. Hij kan niet aarden in dat huwelijk omdat hij nog vervreemd is van zichzelf. Zijn vrouw verlaat hem. Door toneel, therapie, opleidingen en levenservaring graaft hij zijn eigen kwetsbaarheid op en leert hij zijn overlevingsstrategieën loslaten. Het boek gaat over thuiskomen in de wereld, thuiskomen bij jezelf op een steeds dieper niveau. Enerzijds zijn er mentoren, docenten, helpers die hem bijstaan. Anderzijds kan deze hulp pas echt aankomen als hij zijn pantsers laat vallen. Uit Nepal neemt ter Braake ook praktische lessen mee:

“Houd contact met de aarde, dat brengt liefde. Houd je aandacht bij het pad, dan zie je waar je wel of niet je voet kunt neerzetten. Aanvaard elke uitgestoken helpende hand. Vraag om hulp als het nodig is.”

Working Class Hero

Naast de hulp van vrienden, reisgenoten, partners etc. vindt Ter Braake ook steun in poëzie, muziek, psychologische theorieën, spiritualiteit en in meditatie. Met het boek loopt een playlist mee, zou je kunnen zeggen, met mooie muziek en poëzie.  Van de melancholieke wat schorre Adamo tot en met The Beatles en Brassens, Robert Long, Liesbeth List en Jacques Brel. Naast de al genoemde Slauerhoff kom je bijvoorbeeld ook Lucebert tegen.

En zelf moest ik ook denken aan Working Class Heroeen song van John Lennon die het onrecht en de problemen van de arbeidersklasse als thema heeft.

Impliciet komt ook in dit boek de voice dialogue weer naar voren. Ter Braake spreekt immers over de behager/pleaser in hemzelf, de criticus, de controleur en de innerlijke perfectionist, etc. Maar degene die  hem het meest diepgaand raakt en beïnvloedt is de psychiater Viktor Frankl (1905 – 1997). Wat hem zo aanspreekt in Frankl is de gedachte dat er geen vooraf bepaalde ‘zin van het leven is’ die je moet zoeken, maar dat jij zelf zin of betekenis moet geven aan jouw leven.  Zoals Ter Braake zegt:

“ … voor de vrije, zoekende geest gaat het bij zingeving om een individuele, unieke uitdaging.”

In de zin die jij dus zelf moet geven, kan de liefde een rol spelen, of werk, of iets dat je heel graag wilt doen. En ook aan lijden kun je zelf betekenis geven. Ter Braake probeert ook zin te geven aan zijn moeizame jeugdervaringen. Eén van de dingen die hij zich realiseert is dat zijn ouders hem geen ankerpunten gaven, maar ook geen religieuze dogma’s. Dat creëert weer een zekere vrijheid.

Niettemin geven je ouders je toch allerlei normen en waarden mee. En vooral: hun voorbeeld. Als Ter Braakes vader sterft, en hijzelf bij een ongeval van 8 meter hoogte valt, stopt hij met zijn werk in de bouw. Hij hoeft zijn vader niet meer te bewijzen dat hij niet lui is. En als hij gedurende een bepaalde periode nogal veel drinkt, komt hij zijn moeder in zichzelf tegen.

Tot 'zijn' komen in het voorbijgaan

Hij heeft de keuze gemaakt om echt als (groot)vader aanwezig te zijn, zodat zijn kinderen later niet zullen zeggen: wie was hij eigenlijk, we hebben hem nooit gekend. Zijn tweede vrouw doet Ter Braake een meditatieweekend cadeau. Hij leert mediteren maar geeft er een eigen draai aan. Onder het motto: voetbal leer je ook niet op het officiële speelveld, maar op straat, tegen een blinde muur.

Spirituele bronnen voor Ter Braake zijn: boeddhisme, Eckhart Tolle, Joseph Campbell, Krishnamurti en David Foster Wallace. Maar het diepst wordt hij geraakt door het door Jos Stollman opnieuw vertaalde en geïnterpreteerde Thomas-Evangelie. Hier is Jezus een zenmeester. De kortste uitspraak in dit evangelie is voor Ter Braake de mooiste: "Kom tot zijn in het voorbijgaan" (vers 42).

En dit is de les die hij hier leert: “blijf niet hangen in het verleden, maak je niet afhankelijk van de toekomst, maar geef je uitsluitend in het heden.”

Doorleefd

Een mooi levensverhaal: respectabel, authentiek en doorleefd. Het is in geuren en kleuren verteld. En levert meteen een mooi tijdsbeeld van de afgelopen zeventig jaar. De lessen die Wouter ter Braake leerde zijn voor ons ook relevant. Het is mogelijk de meest uiteenlopende situaties zin en betekenis te geven. Je hoeft niet te blijven hangen in slachtofferschap.

“Waar een wil is, is een omweg.” Als jongeman was het niet mogelijk om de toneelschool te doen. Een aantal jaren later doet hij via een omweg alsnog veel met theater. Een droom die toch nog uitkomt. Eén van de voorbeelden.

Als hij zich in al zijn kwetsbaarheid durft te laten zien, is er hulp en ondersteuning. En in dit proces van persoonlijk ‘opengaan’, raak je ook steeds meer betrokken bij anderen. In zijn revolutionaire jaren gebeurde dit ook al, maar later op een dieper niveau. Je zou Ter Braake een ‘self made man’ kunnen noemen. Op zijn eigen manier, met zijn eigen worsteling, komt hij tot inzichten. Zoals wij allemaal leeft hij ook met een ego dat af en toe opspeelt. Dat weet hij en benoemt hij.